پارچه لاکرا یا اسپندکس Spendex

یک لباس خوب نه تنها باید خوش دوخت بنظر برسد بلکه باید از کیفیت بالایی نیز برخوردار باشد و همچنین راحت هم باشد؛ مواد و الیافی که معمولا در تولید لباس استفاده می شود مانند پلی استر، نایلون، پنبه، پشم و ... خود به تنهایی مناسب هستند و هنگام پوشیدن راحتند اما برای راحتی و کارایی بیشتر نیاز به کمک دارند؛ اسپندکس را به این الیاف وارد کنید؛ ماده ای که از زمان اختراعش در سال 1937 انقلابی در صنعت پوشاک ایجاد کرد. 
اسپندکس یک الیاف مصنوعی است، یک زنجیره بلند از پلیمر (پلی اورتان) که به دلیل خاصیت ارتجاعیش معروف است. اسپندکس (لاکرا) در اروپا و بقیه جهان با عنوان Lycra شناخته می شود و در ایران نیز نامش لاکرا می باشد. این پارچه می تواند تا پنج الی هشت برابر اندازه نرمال خود کشیده شود و هنگامی که از تنش خارج می شود تقریباً به اندازه اصلی خود باز گردد و همین موضوع باعث محبوبیت بسیار زیاد و کاربرد وسیع اسپندکس (لاکرا) شده است.
 
داستان اسپندکس (لاکرا)
تحقیقات در مورد پلی اورتان در سال 1937 در آلمان با سرپرستی  اوتو بایر (Otto Bayer) در مجموعه آزمایشگاه های شرکت Bayer آغاز شد، در سال 1939 پل شلاک (Poul schlock) یک پلیمر با وزن مولکولی بالا ساخت که امکان تولید الیاف با ویژگی های کششی را فراهم می کرد.
در سال 1951 W. Brenchede الیاف Vulkollan را با استفاده از فرآیندی بنام "Wet Spinning" تولید کرد. در سال 1958 آزمایشگاه DuPont در ویلینگتون روند "چرخش خشک" را توسعه دادند و اولین الیاف الاستومر را در سال 1959 با نام Lycra ثبت اختراع کرد. 
 
فرآیند تولید الیاف اسپندکس (لاکرا)
الیاف اسپندکس به چهار روش مختلف از جمله اکستروژن مذاب، چرخش واکنش، چرخش خشک محلول و چرخش مرطوب محلول تولید می شوند. هر یک از این روش ها شامل مراحل اولیه واکنش مونومرها برای تولید یک پیش پلیمر است. روش های اکستروژن مذاب، چرخش واکنش و چرخش مرطوب محلول به مرور زمان منسوخ شدند و در حال حاضر بیش از 90 درصد اسپندکس (لاکرا) بوسیله روش چرخش خشک محلول تولید می شود.
 
روش چرخش خشک محلول:
اولین قدم در تولید اسپندکس به روش خشک محلول، تولید پیش پلیمر است. این کار با مخلوط کردن ماکروگلیکول با مونومر دی ایزوسیانات تحت فشار و دمای خاصی انجام می گیرد. برای بدست آوردن بهترین نتیجه باید دما و فشار و همچنین نسبت ماکروگلیکول به مونومر دی ایزوسیانات که 1 به 2 می باشد بسیار دقیق کنترل گردد. 
در تولید الیاف خشک در حال چرخش، پیش پلیمر با ماده ای بنام دیامین واکنش می دهد؛ این بعنوان واکنش اکستروژن زنجیره ای شناخته می شود. محلول حاصل با یک حلال، رقییق شده و محلول چرخان تولید می شود. این حلال کمک می کند تا محلول نازک شده و سپس به دستگاه تولید فیبر پمپ شود. 
محلول در حال چرخش به داخل یک سلول چرخشی استوانه ای پمپ می شود، در آنجا پخت شده و به الیاف تبدیل می شود؛ به این صورت که محلول وارد دستگاهی استوانه ای شکل بنام Spinneret می شود که ده ها سوراخ ریز در بدنه آن دارد؛ با چرخش محلول پیش پلیمر از طریق این سوراخ ها از دستگاه بصورت رشته هایی خارج می گردد. این رشته ها هنگام خروج از دستگاه مایع هستند و در حضور گاز هیدروژن و حلال گرم بصورت جامد درمی آیند. 
با خروج الیاف از سلول، وقتی در معرض هوای تحت فشار قرار می گیرند بصورت رشته های پیچ خورده شکل می گیرند و الیافی با اندازه های متفاوت تولید می شود . 
در نهایت این الیاف که فیبر اسپندکس نام دارند در مخزنی از استارت منیزیم و مواد شیمایی مشابه آن غوطه ور می گردند؛ سپس روی قرقره قرار می گیرند. حالا این الیاف آماده هستند تا به پارچه اسپندکس (لاکرا) تبدیل شوند. 
اسپندکس (لاکرا) به تنهایی استفاده نمی گردد همیشه با یک یا چند الیاف طبیعی یا مصنوعی ترکیب می شود تا پارچه بعد از کشیده شدن ظاهر خود را به خوبی حفظ کند. بسته به نوع پارچه یا موارد استفاده از آن می تواند در مقادیر مختلفی مورد استفاده قرار گیرد. اسپندکس (لاکرا) را می توان با الیاف پنبه، کتان، نایلون، پشم و ابریشم مخلوط کرد. 
این پارچه را میتوان براحتی رنگ کرد، البته به جز اسپندکس مخلوط با پلی استر . 
 
 
 
موارد استفاده از پارچه اسپندکس (لاکرا)
از این پارچه به دلیل داشتن خاصیت کشسان، برای تولید طیف گسترده ای از پوشاک مانند لباس شنا، لباس رقص، لباس کشتی، لباس اسکیت ، انواع لباس و ست های ورزشی، لباس های مردانه ، شلوارهای استرچ، پوشاک زنانه مانند  انواع تیشرت، شلوار ، لباس های زیر زنانه و .... استفاده میگردد. 
 
روش نگهداری از لباس های تهیه شده با پارچه اسپندکس (لاکرا)
این پارچه در اثر گرما براحتی آسیب می بیند و نیاز به مراقبت دارد، پوشاک آنام دستورالعملی برای مراقبت صحیح از لباس های تولید شده از این پارچه ارائه داده است که بدین منظور است:
1 - لباس تهیه شده از پارچه اسپندکس (لاکرا) باید با آب سرد و با شوینده های ملایم و بصورت دستی شسته شود .
2 - به این لباس ها کلر، سفید کننده یا نرم کننده نزنید 
3 - لباس را بصورت کاملا صاف پهن کنید تا خشک شود و هرگز آن را بصورت چروکیده یا جمع شده نگه ندارید. 
4 - این لباس را اتو نکنید زیرا باعث سوختگی یا برق افتادن لباس میگردد. 
5 - رنگ های متفاوت این پارچه را جداگانه بشویید زیرا امکان رنگ دهی وجود دارد.